Gotik Roman Yazanlar İçin yazar.io
Gotik romanda geçmiş gömüldüğü yerde kalmaz: çürüyen bir konak, kuşaklardır saklanan bir aile sırrı, bir lanet ya da tartışmalı bir miras bugünü yavaş yavaş ele geçirir. Bu türde ev neredeyse bir karakterdir, okur da gerçeği parça parça, yazarın seçtiği sırayla öğrenir. yazar.io'da evi oda oda, aileyi kuşak kuşak ve geçmişte aslında ne olduğunu tek yerde tutarsın; romanını ise Word ya da Google Docs'ta yazmaya devam edersin.
Gotik romanın temel özellikleri
Türün ilk örneği sayılan Otranto Şatosu'ndan (Horace Walpole, 1764) bu yana gotik romanların çoğu aynı unsurlar üzerine kurulur: eski ve dünyadan kopuk bir yapı, geçmişi ağır bir aile, gün yüzüne çıkmayı bekleyen bir sır ve etkisi bugüne uzanan eski bir suç. Nathaniel Hawthorne, Yedi Çatılı Ev'in önsözünde romanının ahlaki dersini açıkça yazar: bir kuşağın işlediği haksızlık sonraki kuşaklarda yaşamaya devam eder. Korku türün parçası olabilir ama şart değildir. Jane Eyre'de gerilimi Thornfield'in sakladığı sır, Rebecca'da ise ölmüş ilk eşin Manderley'nin her köşesinde süren hatırası taşır.
Evi bir karakter gibi kur
Edgar Allan Poe'nun Usher Evi'nin Çöküşü öyküsünde köylüler 'Usher Evi' derken hem aileyi hem konağı kastederler; öykünün sonunda ikisi birlikte çöker. Gotik bir evi de bir karakter gibi tasarla: onu kim, ne zaman, kimin parasıyla yaptırdı, hangi odaları kapalı tutuluyor, kim hangi odada doğdu ya da öldü, hikâye ilerledikçe nasıl çürüyor? Okur evin planını aklında tutar. Kilitli olması gereken bir kapı sonraki bölümde açık bulunursa, bunu bilerek yazdıysan okuru ürpertir, yazmadıysan bir tutarsızlık olarak göze batar.
yazar.io'da konağı bir mekân kaydı olarak açar, hikâyede rol oynayan odaları da ayrı kayıtlar olarak eklersin. Mekanlar'ın Alan Şablonu'na hedef türü yine Mekanlar olan 'Bulunduğu Yapı' adlı bir ilişki alanı ekle ve ters ilişki başlığına 'Odaları' yaz. Her odada bu alana konağı seçtiğinde odalar konağın sayfasında kendiliğinden listelenir. Bir karakterin Doğum Yeri ya da Ölüm Yeri alanında bir odayı seçersen karakter o odanın sayfasında 'Burada doğanlar' ya da 'Burada ölenler' altında görünür; Olay Akışı'nda Mekân alanına o odayı seçtiğin olaylar da aynı sayfada 'Burada yaşanan olaylar' başlığı altında sırayla listelenir. Evin havasını yakalamak için topladığın fotoğrafları da bir panoda konağın ve odaların kartlarıyla yan yana koyabilirsin.
Soyağacına resmî hikâyeyi değil, gerçeği çiz
Gotik bir ailede herkesin bildiği bir hikâye, bir de gerçek vardır: babası saklanan bir varis, gizli tutulmuş bir evlilik, öldü sanılan ama yaşayan bir akraba. Otranto Şatosu'nda düğüm, şatonun bir zehirleme ve sahte bir vasiyetle ele geçirildiği, gerçek varisin de gizli bir evlilikten geldiği ortaya çıkınca çözülür. Okuru şaşırtabilmen için önce gerçeği senin eksiksiz bilmen gerekir.
Bu yüzden yazar.io'nun Soyağacı'na bağları olduğu gibi çiz. Gerçek babayı Baba olarak bağla, herkesin baba bildiği adamı da etiketini kendin yazdığın bir Özel bağla, örneğin 'Bilinen Babası' diye göster. Ailenin anlattığı hikâyeyi de kaybetmemek için karakterlere 'Herkesin Bildiği' gibi bir özel alan ekleyebilirsin; böylece iki hikâye karakterin sayfasında yan yana durur. Kuşakları, evlilikleri ve yılları birlikte izlemenin ayrıntılarını aile sagası yazanlara ayırdığımız sayfada bulabilirsin.
Laneti kelimesi kelimesine yaz, doğaüstüne baştan karar ver
Gotik romanlarda kehanetler ve lanetler çoğu zaman tam da söylendiği gibi gerçekleşir. Otranto Şatosu'ndaki eski kehanete göre şato, gerçek sahibi içine sığamayacak kadar büyüdüğünde bugünkü ailenin elinden çıkacaktır; romanın sonunda da aynen bu olur. Bir lanetin ya da kehanetin sözlerini, kimin ağzından çıktığını ve hangi şartla işlediğini ilk günden yaz ki son bölümlere geldiğinde o sözlere dönebilesin.
Walpole'un romanındaki gibi doğaüstü gerçek mi olacak, Ann Radcliffe'in Udolpho'nun Gizemleri'ndeki (1794) gibi sonunda akla yatkın bir açıklamaya mı bağlanacak, yoksa Henry James'in Yürek Burgusu'ndaki gibi kararı okura mı bırakacaksın? Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Gulyabani'si ikinci yoldan gider: roman, batıl inançlarla saf insanların nasıl kandırıldığını anlatır.
yazar.io'da lanetleri, kehanetleri ve evin efsanelerini Lore'da ayrı kayıtlar olarak tutarsın. Laneti anlatan kayıtta konağı ve laneti başlatan atayı @İsim ile andığında bu kayıt, konağın ve atanın sayfasında Bağlantılı sayfalar arasında da görünür. Doğaüstünün gerçek açıklamasını ise bir notta sakla: Notlar, Paylaşılabilir Wiki'de hiçbir koşulda yayınlanmaz.
Geçmişte ne oldu, okur ne zaman öğrenecek?
Gotik romanda geçmiş çoğu zaman baştan sona anlatılmaz, parça parça ortaya çıkar: bir mektup, bir hizmetçinin yarım bıraktığı cümle, bir mezar taşındaki tarih, kilitli bir odada bulunan bir eşya. Bu dağınıklık ancak arkasında net bir kronoloji varsa işe yarar. Önce olayların gerçek sırasını bil, sonra okura hangi parçayı hangi bölümde vereceğine karar ver.
Gerçek sırayı Takvim bölümündeki Olay Akışı'nda tut. Her şeyi başlatan suçu, gizli evliliği, ölümleri ve vasiyetin kaybolduğu geceyi yaşandıkları sırayla dizer, her olaya katılanları ve olayın geçtiği odayı bağlarsın. Tarih notu serbest metindir, 'kırk yıl önce, bir kış gecesi' gibi belirsiz bir ifade de yazabilirsin. Evin çöküşünü de konağa bağlı olaylar olarak işlersen, kuzey kanadının kapatıldığı günden son tablonun satıldığı güne kadar bütün düşüşü konağın sayfasında sırasıyla görürsün.
Okura neyi ne zaman göstereceğini ise Notlar'da planla. Kategorileri Düzenle'den 'Sır' adında kendi kategorini ekle; her sır için bir not açıp gerçeği, kimlerin bildiğini ve hangi bölümde ortaya çıkacağını yaz, ilgili karakterleri @İsim ile bağla. Not, o karakterlerin sayfasında Bağlı notlar arasında görünür; böylece bir karakterin sahnesini yazarken hangi sırrı taşıdığını tek bakışta görürsün.
Vasiyetler, tapular ve portreler
Gotik romanda miras çoğu zaman bir belgeye ya da bir eşyaya bağlıdır. Yedi Çatılı Ev'de Pyncheon ailesinin kuşaklardır aradığı tapu, evi yaptıran albayın portresinin arkasındaki gizli bir oyukta durur. Vasiyeti, tapuyu, portreyi ya da anahtarı Eşyalar'da ayrı kayıtlar olarak tutabilirsin. Sahibi ve Bulunduğu Yer alanlarını doldurduğunda eşya, sahibinin sayfasında 'Sahip olduğu eşyalar', saklandığı odanın sayfasında da 'Buradaki eşyalar' altında görünür.
yazar.io'da gotik roman için ayrı bir tür var mı?
Ayrı bir ana tür yok. Kitabı oluştururken Korku türünü ve Gotik Korku alt türünü seçebilirsin. Korku türünde Mekanlar, Lore, Eşyalar, Notlar ve Olay Akışı dahil bölümlerin çoğu açık gelir, Soyağacı ise kapalı gelir; onu kitabı oluştururken ya da sonradan Kitap Ayarları > Bölümler'den açarsın. Hikâyen korkudan çok bir aile dramına yakınsa başka bir tür seçip ihtiyacın olan bölümleri aynı yerlerden açabilirsin. Okulda geçen bir hikâye için Dark Academia türünde Gotik Akademi alt türü de var.
Paylaşılabilir Wiki'yi yayınlarsam okurlar sırlarımı görür mü?
Yalnızca yayınladığın bölümleri ve kayıtları görürler. Notlar hiçbir koşulda yayınlanmaz. Soyağacı ve Olay Akışı wiki'de varsayılan olarak kapalıdır; olaylar tek tek gizlenemediği için geçmişin gerçek sırasını tuttuğun Olay Akışı'nı kapalı bırakmak en güvenlisidir. Yayınlanan bir karakter sayfasında künye ve ilişkiler de görünür: gerçek babayı Baba olarak bağladıysan ve iki karakter de yayındaysa okur bu bağı orada görür. Sırrı ele veren karakteri, Lore kaydını ya da eşyayı Kitap Ayarları > Wiki'den tek tek gizleyebilirsin; gizlediğin karakterler ve bağları wiki'deki soyağacında da yer almaz.
Konağın kat planını yazar.io'da çizebilir miyim?
Ayrı bir kat planı ya da harita aracı yok. Kaba bir kroki için bir pano açıp odaları kalemle ya da şekillerle çizebilir, Kitaptan Ekle ile odaların kayıt kartlarını yerlerine koyup aralarına ok çekebilirsin. Ölçekli bir plan istiyorsan onu başka bir araçta çiz ve görselini konağın kaydına ekle.
Ücretsiz planda her oda için ayrı kayıt açabilir miyim?
Ücretsiz planda kitap başına 15 mekân kaydı açabilirsin, odalar da bu sayıya dahildir. Bu yüzden yalnızca içinde bir şey yaşanan ya da saklanan odaları ayrı kayıt yap, gerisini konağın kendi kaydında anlat. Yazar Pro'da bu sınır pratikte kalkar.
Kaynaklar
- OUPblog: Nick Groom, Horace Walpole and the terrifying rise of the Gothic (İngilizce) ↗
- Project Gutenberg: Horace Walpole, The Castle of Otranto (İngilizce) ↗
- Project Gutenberg: Edgar Allan Poe, The Fall of the House of Usher (İngilizce) ↗
- Project Gutenberg: Nathaniel Hawthorne, The House of the Seven Gables (İngilizce) ↗
- Brontë Parsonage Museum: The Brontë novels, Jane Eyre (İngilizce) ↗
- EBSCO Research Starters: Rebecca by Daphne du Maurier (İngilizce) ↗
- Lehigh Üniversitesi Kütüphaneleri: Ann Radcliffe, The Mysteries of Udolpho, 1794 (İngilizce) ↗
- The Conversation: Bethany Layne, The Haunting of Bly Manor: why Henry James's eerie tale still inspires so many adaptations (İngilizce) ↗
- Vikipedi: Gulyabani (roman) ↗
- Writer's Digest: Katie Lumsden, 5 Tips on How To Write a Gothic Novel (İngilizce) ↗
İlgili İçerikler
Dünyanı yazar.io'da kurmaya başla
Karakterlerini, mekanlarını ve dünyanın tüm bağlarını tek bir yerde topla; kredi kartı gerekmez.