Karakter Yaşı Takip Uygulaması

Yaşı değil, doğum tarihini kaydet

Karakter dosyasına yazılan 'Yaş: 34' ilk bölümde doğrudur; hikâye on yıl ileri atladığında, bir geriye dönüş sahnesine geçtiğinde ya da seri ikinci kitaba vardığında artık yanlıştır. Doğum tarihi ise hiç değişmez; karakterin hikâyenin herhangi bir anındaki yaşı ondan çıkar. Okurun gözüne takılan yaş hataları da çoğu zaman bu kaymadan doğar: oğlunu on iki yaşında doğurmuş görünen bir anne, aralarında beş ay olan iki kardeş, bebekken yaşadığı bir savaşı ayrıntılarıyla anlatan bir gazi.

yazar.io yaşları nasıl hesaplar?

Bunun için üç bilgi yeter: karakterin ne zaman doğduğu, olayın ne zaman yaşandığı ve olaya kimlerin katıldığı. Doğum tarihini karakterin künyesindeki hazır Doğum Tarihi alanına, varsa ölüm tarihini Ölüm Tarihi alanına girersin. Olay Akışı'nda olaya bir takvim tarihi verir, katılan karakterleri Katılanlar alanına eklersin. Yazar Pro'daki Takvim'de ya da Zaman Çizelgesi'nde bu olayı açtığında Katılanlar listesinde her karakterin yanında o günkü yaşı yazar ('Yaş 34' gibi). Zaman Çizelgesi'nin Paralel görünümünde yaş, karakterin şeridindeki olayın yanında da görünür.

Başlangıcı ve bitişi olan bir olayda yaş, olayın başladığı güne göre hesaplanır. Bir katılımcının yaşı görünmüyorsa ya doğum tarihi girilmemiştir ya da olay, karakterin doğumundan önceye veya ölümünden sonraya düşüyordur; ikincisi çoğu zaman hatalı bir tarihe ya da olaya yanlışlıkla eklenmiş bir katılımcıya işaret eder. Takvim bölümünün sekmelerini Zaman Çizelgesi Uygulaması yazısında ayrıntısıyla anlattık.

Tarih belli değilse yaş aralığı görürsün

Her karakterin doğum gününü bilmen gerekmez. Doğum Tarihi alanına yalnızca yılı ya da yılı ve ayı girebilirsin. yazar.io eksik kısmı tahminle doldurmaz; karakterin o anda olabileceği en küçük ve en büyük yaşı gösterir. Doğum tarihi yalnızca 1154 olarak girilmiş bir karakter, 12 Nisan 1181'deki bir olayda 'Yaş 26-27' olarak görünür; doğum ayını da girersen aralık çoğu zaman tek bir sayıya iner. Olayın tarihi yalnızca yıl ya da yıl ve ay olarak girildiğinde de yaş aynı şekilde hesaplanır. Örnek Kitap'ta 'Kül Savaşı başlar' olayını açarsan Orun Taşbilen'i tam böyle, 'Yaş 26-27' olarak görürsün.

Yaşın belirli bir sahnede tutması önemliyse doğum tarihini o sahneden geriye doğru hesapla. Diyelim ki karakter, 1206 baharında geçen ilk bölümde 17 yaşında olmalı: doğum günü yılın o sahneden önceki bir gününe denk geliyorsa 1189'da, sonraki bir gününe denk geliyorsa 1188'de doğmuştur. Yaşı bir kez o sahnede sabitlersin, diğer olaylardaki yaşlar ondan hesaplanır.

Elle ve tabloda yaş hesaplarken yapılan hatalar

MÖ ile MS arasında sıfır yılı yoktur; MÖ 1'den sonra doğrudan MS 1 gelir. Bu yüzden iki yıl sayısını toplarsan yaşı bir fazla bulursun: MÖ 5 yılının 10 Mart'ında doğan biri, MS 30 yılının 10 Mart'ında 35 değil 34 yaşına girer. Doğum ve olay tarihlerine MÖ tarih de girebilirsin; yazar.io hesabı sıfır yılı olmadan yapar. yazar.io'da 29 Şubat'ta doğan bir karakter, artık yıl olmayan yıllarda yeni yaşına 28 Şubat'ta girer.

Yaşları bir tabloda hesaplıyorsan tarih sınırlarına dikkat et. Excel'in hesaplamalarda kabul ettiği en erken tarih 1 Ocak 1900'dür; daha eski tarihlerle ETARİHLİ (DATEDIF) gibi işlevler çalışmaz. Google Sheets'in TARİH (DATE) işlevi 0 ile 1899 arasındaki bir yılı 1900'e ekler: 1453 yazarsan 3353 olur, sıfırdan küçük yıllarda ise hata verir. Tarihi bir romanda formüllerine güvenmeden önce onları yaşını bildiğin birkaç karakterle sına. Tabloların güçlü ve zayıf yanlarını Excel ya da Google Sheets karşılaştırmasında anlattık.

Yaşam çizgileri ve hızlı kontroller

Zaman Çizelgesi'nin Paralel görünümü her karaktere kendi şeridini verir ve şeritleri doğum tarihine göre sıralar. Doğumdan ölüme uzanan yaşam çizgileri yan yana durduğu için kimin hangi olayda hayatta olduğunu, iki kuşağın hangi yıllarda bir arada yaşadığını bir bakışta görürsün. Ölüm tarihi girilmemiş bir karakterin çizgisi hikâyedeki son tarihli kayda kadar uzanır ve ucu soluklaşır. Ölüm tarihi yok ama Durum alanında Öldü seçiliyse çizgi, karakterin bilinen son tarihinde, çoğu zaman katıldığı son olayda biter.

Doğum tarihinin günü ve ayı belli olan karakterlerin doğum günleri, hayatta oldukları her yıl Takvim'de görünür. Bir doğum gününü açınca karakterin o yıl kaç yaşına girdiğini, ölüm gününü açınca kaç yaşında öldüğünü görürsün.

Belirli bir günde herkesin yaşını birlikte görmek istersen o günü bir olay olarak ekle. Hikâyenin başladığı günü 'Hikâye başlar' gibi bir olayla işaretleyip ana karakterlerini Katılanlar'a eklersen, olayı açtığında hepsinin o günkü yaşı tek listede görünür. Bir çocuğun doğumunu olay olarak ekleyip anne ve babasını katılımcı yaparsan ebeveynlerin o günkü yaşını görürsün; on iki yaşındaki anne hatası böyle yakalanır.

Kendi takvimi olan dünyalar

yazar.io'nun takvimi Gregoryen takvimdir: on iki ay, bildiğimiz ay uzunlukları ve artık yıllar. Ayların ve haftanın günlerinin adlarını değiştiremezsin; yaşlar da bu takvimin yıllarıyla sayılır. Olay Akışı'ndaki serbest tarih notu ('Hasat Ayı'nın üçüncü günü' gibi) yazdığın gibi kalır ama kendiliğinden tarihe çevrilmez ve yaş hesabına girmez.

Kurduğun dünyanın kendi yıl sayımı varsa o yılları takvim yılı olarak girebilirsin. Kuruluş'un 312. yılını 312 olarak girersen yaşlar senin yıllarınla sayılır, yılın kurgusal adını da tarih notunda tutarsın; Kuruluş'tan önceki yıllar için MÖ'yü kullanabilirsin. Ayların sayısı ya da uzunluğu bizimkilerden çok farklıysa tarihleri yaklaşık olarak eşlemen gerekir. Ay ve gün adlarıyla birlikte kendi takvimini baştan kurmak istiyorsan, özel takvim oluşturmana izin veren ve olay anındaki yaşları da hesaplayan Aeon Timeline gibi bir araç sana daha uygun olabilir.